XVII Dymarki Kaczawskie – Leszczyna, Park Krajobrazowy „Chełmy”

   W dniach 25-26 czerwca 2016 w Skansenie Górniczo-Hutniczym w Leszczynie, już po raz XVII odbyły się Dymarki Kaczawskie na terenie Parku Krajobrazowego „Chełmy”.
Głównym celem organizowanej corocznie imprezy jest nawiązanie do tradycji i kultywowanie szacunku dla historii górnictwa i hutnictwa oraz związanej z tym aktywności społecznej.

   Głównymi atrakcjami dymarek są pokazy wytapiania miedzi oraz tworzenia odlewów. Przez cały dzień w demonstracyjnym piecu, obok zabytkowych bliźniaczych pieców wapiennych rozgrzewana jest do czerwoności wzbogacona ruda miedzi. Kiedy następuje rozdzielenie metalu od skały i osiągana jest postać płynną metalu, otwiera się dolną część pieca, przez którą wylewa się płynna miedź. Drugą atrakcją jest tworzenie odlewów z innych metali. Każdy może popatrzeć jak tworzy się taki odlew, a nawet samodzielnie spróbować go stworzyć. Podczas dymarek można zaobserwować jak kiedyś pracowali górnicy, rzemieślnicy i artyści. Można również spróbować swoich sił pomagając kowalowi czy samodzielnie czerpać papier. Na straganach można zakupić ciekawe pamiątki związane z regionem i hutnictwem. Podczas trwania wydarzenia organizowane są animacje i koncerty.
Walorem tego obszaru jest unikatowa w skali regionu, przygotowana w 1996 r. przez Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych oraz Gminę Złotoryja ścieżka dydaktyczna pod nazwą „Synklina Leszczyny”. Ścieżka ta,  została zmodernizowana w 2012 r. Treść tablic opracował dr Tomasz Stolarczyk-Muzeum Miedzi w Legnicy.
Ścieżka ma na celu pogłębianie wiedzy historycznej i geograficzno-geologicznej. Trasa o długości 3 km została wytyczona na obszarze wzgórza Duży Młynnik, a przejście ścieżki zajmuje ok. 2 godzin. Wytyczony przebieg ścieżki przyrodniczo-kulturowej składa się z 18 przystanków, opatrzonych tablicami informacyjnymi o miejscu, historii czy geologii. Trasa zaczyna się i kończy przy odrestaurowanych w latach 90-tych piecach wapienniczych w Leszczynie.
Ścieżka dydaktyczna „Synklina Leszczyny” obejmuje relikty górnictwa i hutnictwa, obecne na tym terenie co najmniej od średniowiecza, a także ukazuje ciekawostki geologiczno-przyrodnicze, m.in. można tutaj zaobserwować margle miedzionośne i ołowionośne.
Powstanie organizacji społecznej Złotoryjskie Towarzystwo Tradycji Górniczych na czele z Andrzejem Kowalskim i organizacja imprezy „Dymarki Kaczawskie” doprowadziło do adaptacji części zachowanych budynków na cele edukacyjno-turystyczne funkcjonujących dzisiaj jako Skansen Górniczo-Hutniczy w Leszczynie z Izba Tradycji Górniczo-Hutniczych.
Badaczami okolic Leszczyny i okolic Chełmca (drugiej kolebki polskiej miedzi) byli Eufrozyna i Zygfryd Piątek, którzy w latach 1995-2001 odkrywali ślady po dawnej działalności górniczej i hutniczej. Zwieńczeniem ich badań było opracowanie dzieł autorskich:
1.    „Studium historyczne górnictwa i metalurgii na obszarze Parku Krajobrazowego „Chełmy”, 1995
2.    „Lokalizacja obiektów górniczo-hutniczych na terenie pola górniczego „Stilles gluck” Ciche Szczęście pomiędzy miejscowościami Prusice i Leszczyną na obszarze PK Chełmy”, 1996
3.    „Dzieje górnictwa i hutnictwa na obszarze Parku Krajobrazowego „Chełmy”, 1996
4.    „Dzieje górnictwa i hutnictwa na obszarze masywu Dużego Młynika na terenie Leszczyny w PK Chełmy”, 1998
5.    „Zarys dziejów zakładu górniczego Lena”, 2000
6.    „Analiza historyczna górnictwa i hutnictwa Chełmiec-Jerzyków, 1998

Wśród osób zajmujących się eksploracją tego terenu należy wymienić również: prof. Jerzego Grodzickiego, dr Piotra Migonia. Dzięki ich pracy oraz pracowników Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych przeprowadzono pierwszy szlak turystyczny „Krawędziowy”, a później wyremontowano podwójny piec wapienniczy oraz opracowano pierwszą ścieżkę dydaktyczną „Synklina Leszczyny”.



Informujemy, że ostatnio ukazała się bardzo interesująca publikacja pt. „Leszczyna. Monografia ośrodka górnictwa i metalurgii rud miedzi. Tomasz Stolarczyk, Malwina Kobylańska, Jakub Kierczak, Maciej Madziarz, Aldona Garbacz-Klempka, 2015


Informację przygotowali:
Joanna Wyrzychowska
Tomasz Horoszko