Ścieżka edukacyjna "Jak kropla skałę drążyła"

Spacerując lasem przez Borowy Jar podziwiamy przyrodę oraz zastanawiamy się nad potęgą wody płynącej w rzece Bóbr, która na przestrzeni milionów lat ukształtowała piękną dolinę rzeki, czy znasz historię tej rzeki? - poznaj ją na ścieżce przyrodniczej w Borowym Jarze.


    Ścieżka edukacyjna rozciąga się pomiędzy dwoma wieżami owianymi bardzo długą i ciekawą historią związaną z regionem jeleniogórskim. Czy wiesz jak nazywają się te wieże? To Wieża Krzywoustego i Książęca Wieża Mieszkalna. Oba te miejsca to punkty widokowe dostępne dla turystów, z których rozpościera się piękny widok na okolicę.


    Trasa ścieżki przyrodniczej wiedzie od Jeleniej Góry, wzdłuż rzeki Bóbr, do Siedlęcina. Jest to zarówno trasa piesza, jak i rowerowa. Kolejnym przystankami ścieżki, rozpoczynając od Wieży Krzywoustego, to Borowy Jar, Cudowne Źródełko, obiekty hydrotechniczne na rzece Bóbr, Schronisko Perła Zachodu, Jezioro Modre i Książęca Wieża Mieszkalna w Siedlęcinie. Miejsca ciekawe przyrodniczo i historycznie,  to  wartości, które chcielibyśmy przybliżyć podczas spaceru po terenie chronionym jakim jest Park Krajobrazowy Doliny Bobru.


    W ośmiu miejscach na ścieżce przyrodniczej rozmieszczone są informacje w formie pulpitów i tablic informacyjnych. Tematy prezentowane na nich obejmują wiedzę z dziedziny przyrodniczej, historycznej i kulturowej terenu Borowego Jaru  jednego z najczęściej odwiedzanych miejsc na obszarze Parku Krajobrazowego Doliny Bobru. Na strudzonych trasą turystów czekają miejsca wypoczynku, w których przy szumie rzeki Bóbr można odpocząć od codziennego zgiełku i podziwiać otaczającą nas przyrodę. Bogactwo przyrody, geologii, historii i piękno krajobrazu czeka na wszystkich chętnych, zarówno na dzieci i młodzież, turystów, amatorów aktywnego spędzania czasu, jak i mieszkańców regionu jeleniogórskiego, mających potrzebę zgłębienia wiedzy z zakresu historii terenu na którym mieszkają.



Przebieg ścieżki


  1. Wzgórze Krzywoustego (375m n.p.m.) - dowiesz się o historii powstania Jeleniej Góry, budowie geologicznej i walorach przyrodniczych wzgórza, oraz o tym, jak kropla skałę drążyła.
  2. Borowy Jar - to dolina rzeczna zawdzięczająca swój wygląd sile erozji wgłębnej rzeki Bóbr. Czy wiesz co to jest epigenetyczny przełom rzeczny?
  3. Cudowne Źródełko -  według podań odbywały się tu “Sądy Boże” gdzie sądzono rycerzy oraz czarownice. Legenda głosi, że picie wody było próbą na prawdomówność. Spróbuj sam!
  4. Geologia Borowego Jaru - dowiesz się co kryje dolina rzeczna i jakie materiały ją tworzą.
  5. Obiekty hydrotechniczne - poznasz ich rodzaje, historię i funkcję związaną z wytwarzaniem energii, a także ochroną przeciw-powodziową na rzece Bóbr.
  6. Schronisko „Perła Zachodu” - miejsce odpoczynku z pięknym widokiem na Jezioro Modre. Czeka na Ciebie garść informacji na temat przyrody i historii Parku Krajobrazowego Doliny Bobru.
  7. Jezioro Modre - przeczytasz o historii powstania jeziora i co ciekawego znaleziono na jego dnie oraz o zasadzie działania elektrowni wodnej.
  8. Wieża Książęca w Siedlęcinie - dowiesz się dlaczego ma tak dziwny kształt, czy to był obiekt obronny i jakie malowidła fascynują całą Europę?



Czas przejścia i trudność


Czas przejścia ścieżki przyrodniczej - 4 godziny.
Stopień trudności - łatwa.

    Rzeka Bóbr jako główny element parku ma swoje źródła we wschodnich Karkonoszach po czeskiej stronie, w miejscu zwanym Bobrowym Stokiem. U naszych południowych sąsiadów rzeka płynie jedynie na odcinku 2 km, natomiast w Polsce rozciąga się na długości 270 km. Jest największym lewobrzeżnym dopływem Odry, do której wpada w okolicach Krosna Odrzańskiego.



Przystanek 1 – Wzgórze Krzywoustego


    Wzgórze Krzywoustego położone jest w Parku Krajobrazowym Doliny Bobru na wysokości 375 m n.p.m. Jest to wzniesienie zalesione pięknymi bukami, zbudowane ze starych gnejsów i granitów rumburskich i położone u zbiegu rzeki Bóbr i Kamiennej przy górnym wylocie Borowego Jaru. Geneza wzniesienia jest ściśle związana z powstaniem Kotliny Jeleniogórskiej. Dzisiejszy jego kształt prawdopodobnie związany jest z meandrowym biegiem wód rzeki Bóbr. Strome wschodnie i północne zbocza, mogły zostać ukształtowane w wyniku różnic odporności skał na wietrzenie, a następnie wypreparowane przez stopniowo zagłębiające się w podłoże wody rzeki Bóbr. Meandry rzeki są w tym miejscu odziedziczone z okresu, kiedy rzeka błądziła wśród osadów wypełniających Kotlinę Jeleniogórską do znacznie większej niż dziś wysokości oraz w związku z wymuszonym usytuowaniem wzgórza wznoszącego się na drodze odpływu. Krajobraz wzniesienia ukształtował się w erze mezozoicznej, kiedy obszar ten był wyrównaną powierzchnią zbudowaną ze skał metamorficznych a po stronie Kotliny Jeleniogórskiej z mniej odpornego granitu karkonoskiego. W wyniku głębokiego, selektywnego wietrzenia skał, uwypuklone zostały struktury podłoża i obniżenia terenu w krajobrazie. Na obszarze granitowym uformował się krajobraz gór wyspowych i obniżeń, a na obszarze zbudowanym ze skał metamorficznych krajobraz falisty i pagórkowaty. W miarę postępowania wietrzenia pogłębiały się różnice pomiędzy obu obszarami. Prawdopodobnie już wtedy zarysowana została wyniosłość dzisiejszego Wzgórza.



Rys historyczny


    Na szczycie Wzgórza Krzywoustego istniał gród warowny, który wg różnych źródeł założony był przez Bobrzan w XI w. lub wg tradycji przez Bolesława Chrobrego w 1004 r. Wg innych podań gród założył Bolesław Krzywousty w 1111 r. Źródła pisane wspominają o murowanym zamku z lat 1291-1299 zbudowanym na rozkaz Bolka I Surowego księcia jaworskiego. Najprawdopodobniej po Wojnie Trzydziestoletniej pozostałości budowli na Wzgórzu zostały całkowicie zniszczone. Ruinami zamku zainteresowano się dopiero w połowie XVIII wieku, gdy zaczęto urządzać romantyczny Ogród Muz. Wówczas na szczycie Wzgórza powstała gospoda, a na początku XX w. wieża widokowa. Przy jej budowie zniszczono pozostałości murowanego zamku i grodziska. Przeprowadzone w latach 1958-59 prace archeologiczne potwierdziły istnienie obu siedzib. Obecnie jedynym zachowanym fragmentem jest wał od zachodu i południa o długości około 150 m.



Ciekawostka


    Buk zwyczajny (Fagus sylvatica), początkowo rośnie powoli, dopiero z wiekiem jego przyrost wzmaga się i dożywa nawet 500 lat. Lubi dość wysoką wilgotność powietrza, jest wrażliwy na wiosenne przymrozki, rośnie na glebach żyznych, wapiennych.
    Drewno używane jest do wyrobu mebli, beczek, części maszyn, przyrządów sportowych i wielu przedmiotów codziennego użytku. Przemysł chemiczny wytwarza z niego papier, ocet drzewny, węgiel drzewny i olej smołowy.
    Pierwsze literackie wzmianki o tym drzewie znajdziemy w mitologii greckiej. Buki rosły na Olimpie i dawały schronienie sowom. Dla Greków buk był drzewem bogini lasu i łowów Diany, a według Rzymian zapewniał płodność i powodzenie. Na terenach Polski buk uchodził za istotę uduchowioną, był opiekunem ludzi.



Przystanek 2 – Borowy Jar


Przełom epigenetyczny


    Borowy Jar jest klasycznym przykładem przełomu epigenetycznego. Przełom taki powstaje wówczas, gdy rzeka żłobiąc swe koryto w osadach mało odpornych na erozję natrafi na zagrzebane pod nimi wyniosłości zbudowane z bardziej odpornych skał starszych i rozcina je. Jednocześnie procesy destrukcyjne usuwają z okolicznego obszaru pokrywę podatnych na niszczenie osadów, odgrzebując spod niej dawną rzeźbę. W efekcie zostaje odsłonięta (odpreparowana) dawna formacja skalna, przez którą z trudem przedziera się rzeka, mimo iż w bezpośredniej bliskości znajdują się szerokie obniżenia. Borowy Jar powstał w czasie topnienia lądolodu, kiedy martwy lód o grubości 150 m wypełnił Obniżenie Jeżowa tamując naturalną drogę rzeki. W następstwie procesów niszczenia i usuwania z dorzecza skał i osadów mało odpornych, odpreparowane zostały wzniesienia: Siodło, Lipnik, Gapy, a także liczne skałki na ich stokach zbudowane z bardziej twardych granitówi granitognejsów. Dno doliny przełomowej jest wąskie, zbocza są strome, a nawet urwiste z licznymi wolno stojącymi pionowo skałkami.



Most kolejowy


    Most kolejowy jest  ważnym elementem budowanej w latach 1865-66 linii kolejowej łączącej Jelenia Górę ze Zgorzelcem oraz Berlinem. W dniu 9 września 1866 r. oddano do użytku murowany 8 przęsłowy wiadukt nad Bobrem. W maju 1945 r. wycofujące się wojska  niemieckie wysadziły most w powietrze. W latach 1951-1954 zbudowano nowy wiadukt, jeden z najładniejszych w Polsce. Jest to obiekt żelbetonowy, wsparty na jednym elipsoidalnym łuku, wysokości 33 metrów. Jego konstrukcja znacznie odbiega od pierwowzoru.


Natura 2000


    Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 r. Celem jego utworzenia jest zachowanie zagrożonych wyginięciem siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt w skali Europy, jak też typowych, wciąż jeszcze powszechnie występujących siedlisk przyrodniczych. Na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru wytyczono następujące obszary Natury 2000: „Panieńskie Skały” koło Lwówka Śląskiego i „Ostoja nad Bobrem”, obejmująca dolinę rzeki Bóbr pomiędzy Siedlęcinem a Lwówkiem Śląskim, wraz z otaczającymi je partiami wzgórz o zróżnicowanej budowie geologicznej (bazalty, wapienie, piaskowce). Dużą część obszaru zajmują lasy, łąki, pastwiska i pola uprawne. Występuje tu 10 typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Są to obszary szczególnie cenne z uwagi na występowanie zespołu grądów zboczowych oraz roślin i zwierząt związanych z podłożem bazaltowym. Wśród zwierząt żyjących na tym terenie jest 8 gatunków zamieszczonych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej: nocek duży, mopek, traszka grzebieniasta, kumak nizinny, minóg strumieniowy, głowacz białopłetwy, różanka i piskorz.


    Ostoja - to ważny korytarz ekologiczny łączący dolinę Odry z Karkonoszami i Rudawami Janowickimi. Jej utrzymanie i ochrona są istotne dla ekologicznej spójności sieci na Dolnym Śląsku.


Ciekawostka


    Cis - to drzewo obrośnięte symbolami i tajemnicami. W starożytności uznawany za „drzewo śmierci”, rósł ponoć w Hadesie. W okresie żałoby noszono wówczas wianki uplecione z jego gałązek. Dłuższy pobyt w cieniu cisa przynosi ponoć nieszczęście, dym z palonego cisa - zagrożenie. Galowie mieli nasączać sokiem jagód z cisa zatrute strzały.
    Cis w Bystrzycy - drugie najstarsze drzewo w Polsce. Blisko 800-letni, mierzy w obwodzie ponad 382 cm. Cis objęty jest ścisłą ochroną gatunkową. Jest gatunkiem objętym ochroną w Polsce od 1423 r. na mocy statutu warckiego, wydanego przez króla Władysława Jagiełłę. Miało to ograniczyć eksport drewna cisowego będącego surowcem do wyrobu bardzo dobrej jakości łuków oraz zapobiec  całkowitemu wyginięciu cisa pospolitego.



Przystanek 3 – Cudowne Źródełko


    Cudowne Źródełko - znajduje się na północnym zboczu Góry Kapliczna, tuż nad Bobrem na wys. 330 m na płn. zach. od Jeleniej Góry. Tu w średniowieczu wg podań odbywały się „Sądy Boże”, na których sądzono rycerzy oraz czarownice. Podobno woda miała również moc wykrywania zdrady małżeńskiej. Inna legenda mówi, że picie wody ze źródełka było próbą na prawdziwość słów pijącego, sprawdzianem jego prawości i niewinności. Jedna z nich głosi, że zły rycerz, który zamieszkiwał „Zamczysko”, został zmuszony przez sąd kapturowy do wypicia wody ze źródełka, w celu udowodnienia swojej niewinności. Gdy rycerz tylko nachylił się i dotknął ustami wody, szybko przewrócił się na ziemie, a ciało jego skurczyło się i poczerniało. Od tego dnia wszyscy zabójcy i krzywoprzysiężcy zaczęli unikać źródełka. Jest ono prawdopodobnie starym, kultowym źródłem słowiańskim, wiążącym się z sąsiednim grodem. Obok źródełka rośnie dąb cesarski zasadzony w 1697 r. Nieopodal od rozdroża pomiędzy wzgórzem „Kapliczna” a „Siodło” idąc leśną drogą ok. 1,3 km nad Borowym Jarem można dojść do skałek „Zadory” i „Urwista”, gdzie niegdyś biegła „Ścieżka nimf” łącząca różne romantyczne budowle i obiekty m.in. Helikon, Plac Apolla.


Ciekawostka


    Cudowne źródełko miało udowodnić winę pewnemu rycerzowi z Siedlęcina, który trzy swoje żony, jedną po drugiej, skrycie otruł. Przed sądem powiedział, że zabił je, bo zdradziły (to było usprawiedliwieniem). Jednak duchy niewiast ukazały się na rozprawie. Wypiły bez szwanku na zdrowiu wodę z cudownego źródła, a uśmiercać miało ono tych, którzy dopuścili się zdrady małżeńskiej. Rycerz stracił życie za kłamstwo i zdrady, których sam się dopuszczał.


Bocian czarny


    Borowy Jar i rzeka Bóbr jest miejscem, gdzie możemy spotkać brodzącego bociana czarnego. W marcu i kwietniu przylatują parami na tereny gniazdowe, w przeciwieństwie do bociana białego, gdzie przylot samca i samicy nieco różni się w czasie i zachodzi później. Gdy przybędą (zanim wylądują) odbywają długotrwałe szybowanie nad lęgowiskiem. W czasie wiosennych toków wyrzucają energicznie głowy w górę i w dół, na prawo i lewo. Odbywają przy tym charakterystyczny taniec, ptaki krążą wokół siebie, stroszą białe pióra na ogonach i krążą wokół gniazda. Ich przywiązanie do danego terenu lęgowego przekłada się też na wierność wobec swojego partnera, pary są zatem monogamiczne. Gniazdo buduje zawsze oboje partnerów na wysokim drzewie, przeważnie liściastym, w pobliżu rozlewiska wodnego lub bagna, czasem na niedostępnym siedlisku np. na skałach. Średnica zewnętrzna to 1-1,5 m. Gniazdo skonstruowane jest z gałęzi, wypełnione trawą, mchem i różnymi porostami. Bociany czarne mogą też zajmować porzucone gniazda myszołowów lub jastrzębi. W przeciwieństwie do bociana białego jego terytoria lęgowe zajmują duże powierzchnie - dana para może obejmować do 250 km.  Na zagęszczonych terenach powierzchnia dochodzi tylko do kilku kilometrów.


Ochrona przyrody


    Ochroną przyrody nazywamy działania mające na celu zachowanie przed zniszczeniem lub uszkodzeniami wszystkich elementów przyrody - dziko występujących gatunków zwierząt i roślin, utworów przyrody nieożywionej, a także zespołów o wybitnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Ochrona przyrody umożliwia zachowanie różnorodności gatunkowej, dziedzictwa geologicznego oraz zapewnia ciągłość istnienia gatunków i ekosystemów, a także uczy człowieka właściwych postaw wobec przyrody w warunkach zrównoważonego rozwoju. Zakres działań dotyczących ochrony przyrody jest bardzo szeroki i obejmuje między innymi prace inwentaryzacyjne, prace naukowo-badawcze nad stanem i przeobrażeniami przyrody, działania prawne, opracowywanie zasad udostępniania terenów objętych ochroną, a także wyznaczenie nowych obiektów do ochrony.



Na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru
znajdują się następujące formy ochrony przyrody:


    - 2 obszary Natura 2000: „Ostoja nad Bobrem”, „Panieńskie Skały”
    - 1 rezerwat przyrody „Góra Zamkowa” we Wleniu
    - liczne pomniki przyrody



Przystanek 4 – Geologia Borowego Jaru


    Borowy Jar położony jest pomiędzy Jelenią Górą a Siedlęcinem, jest malowniczy, niemal całkowicie zalesiony o długości ok. 4 km. Tu rzeka Bóbr rozcina stare prekambryjskie granitognejsy oraz granity wcinając się na głębokość 80-100 m i tworząc przełom o stromych i skalistych zboczach zamkniętych sztuczną zaporą i Jeziorem Modrym.
Liczne procesy metamorficzne zachodzące na terenie parku spowodowały znaczne zróżnicowanie tego obszaru. Występują tutaj liczne wzniesienia o stromych i skalistych zboczach. Po obu stronach Borowego Jaru odsłaniają się gnejsy słojowo-oczkowe oraz granity gruboziarniste poprzecinane amfibolitami i diabazami oraz łupkami łyszczykowymi. Wśród gnejsów słojowo-oczkowych spotyka się wkładki gnejsów cienkolaminowanych oraz drobnoziarnistych. W wielu miejscach gnejsy przechodzą stopniowo w granity, pomiędzy którymi występują ostre kontakty o charakterze tektonicznym.


    W przełomie Bobru (za wiaduktem kolejowym od strony Jeleniej Góry) na powierzchni odsłaniają się fragmentarycznie granity porfirowate, barwy szarej lub różowo-szarej, o teksturze bezładnej i dużym zróżnicowaniu wymiarów ziaren (ilościowo przeważają skalenie o wymiarach od 3 do 5 cm).
    Wzniesienie, na którym położone jest schronisko „Perła Zachodu” składa się z staropaleozoicznych granitognejsów z żyłami diabazów. Można w nich znaleźć granaty, piryty, oliwiny, a także adular. Znajdujący się naprzeciw schroniska masyw Wieżyca (370 m n.p.m.) zbudowany jest z porfirowatych granitognejsów. W skale tkwią  ziarna skalenia potasowego o barwie białej lub różowej osiągające często 5 cm średnicy. Na zboczach Wieżycy odsłaniają się grupy skalne, które znajdują się poza szlakami turystycznymi i są rzadko odwiedzane: „Progi", „Czyżynki", „Sośnik" i „Zamczysko". Skalisty, dziki i niepowtarzalny wąwóz Borowego Jaru należał do najpóźniej zagospodarowanych pięknych zakątków i okolic Jeleniej Góry.



Skalna poezja


    W XVIII w. zachwycono się walorami Borowego Jaru i wykorzystując liczne  granitognejsowe i granitowe skałki urządzono „Ogród Muz”. Skałkom nadano romantyczne lub związane z mitologią nazwy np. Tartar, Urania.
    Przy obecnym zielonym szlaku wiodącym od Jeleniej Góry do Siedlęcina znajdziemy jeszcze pozostałości dawnych ścieżek. Dróżki spacerowe również miały swoje nazwy: Ścieżka Poetów, Ścieżka Nimf. Na zboczu Siodła istniała kiedyś m.in. Świątynia Apollona, Panteon oraz pawilon zwany Helikonem.
    Obecnie nie ma już altanek i ławeczek, a w wielu punktach widokowych drzewa przesłaniają krajobraz, jednak czar dawnych lat pozostał.



Ruiny papierni


    W początkach XIX w. nad rzeką Bóbr w Borowym Jarze wzniesiono dwie papiernie. Obecnie znajdują się tylko ich ruiny. Do ruin papierni, znajdujących się nad zakolem rzeki, w miejscu zwanym Końcem Świata prowadzi żółty szlak, natomiast zielony szlak - do drugich ruin za Cudownym Źródełkiem.



Ciekawostka


    Na 17-kilometrowym odcinku rzeki Bóbr płynącej przez teren parku powstały trzy tamy i trzy sztuczne jeziora: Modre, Wrzeszczyńskie i największe Pilchowickie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Przystanek 5 – Obiekty hydrotechniczne


    Jazy stanowią liczne na rzece Bóbr elementy zabudowy hydrotechnicznej oraz zagospodarowania terenów parku i otuliny. Głównym celem powstawania od początku XX w. jazów było magazynowanie (piętrzenie) wody z wykorzystaniem przeważnie dla hydroenergetyki wraz z ograniczoną funkcją działań przeciwpowodziowych. Jaz jest typem budowli piętrzącej, w której wysokość progu nad dnem jest mniejsza od grubości warstwy przelewającej się wody. Jest budowany w poprzek rzeki lub kanału piętrzącego wodę w celu utrzymania stałego poziomu rzeki. Równolegle do jazu, czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb. Jazy można podzielić na ziemne, ziemno-betonowe, gumowe. Ze względu na ich charakter - na stałe i ruchome tj. wyposażone w odpowiednie zamknięcia. W przypadku jazów ruchomych możliwa jest regulacja ich wysokości, co daje większe możliwości zarządzania zasobami wodnymi rzeki.



Historia elektrowni wodnej Bobrowice III


    Jest to pierwsza od Jeleniej Góry elektrownia na rzece Bóbr. Obiekt ten był kiedyś jedną z dwóch siłowni energetycznych przedwojennej fabryki papieru, z którą wiąże się wiele ciekawych historii. Pod koniec działań wojennych papiernia została zbombardowana i pozostała po niej jedynie część hali fabrycznej o konstrukcji murowo-żelbetonowej, jaz i kanał roboczy oraz budynek obecnej elektrowni wodnej Bobrowice III. Obecnie jest to elektrownia zautomatyzowana, zdalnie sterowana z elektrowni wodnej Bobrowice I, połączona z nowo powstałą Elektrownią Wodną Bobrowice IV na bazie starej, poniemieckiej elektrowni. Zamontowane w elektrowni Bobrowice IV turbozespoły oraz sąsiedztwo elektrowni Bobrowice III umożliwiają produkcję energii elektrycznej w bardzo szerokim zakresie przepływów na rzece Bóbr. Praca elektrowni Elektrownia Pilchowicejest całkowicie zautomatyzowana. Kolejnym jazem jest jaz Elektrowni Wodnej Bobrowice I na Jeziorze Modrym ruchomy na progu kamienno-betonowym. Charakterystyczne dla stopnia wodnego jest tu powiązanie jazu i budynku. Ostatnim jazem na tym odcinku jest jaz kamienno-betonowy Elektrowni Bobrowice II w Siedlęcinie, na którym zainstalowano klapę uchylną z napędami.



Ciekawostka


    Według różnych źródeł historycznych w elektrowni Bobrowice III odbywała się podobno produkcja fałszywych dolarów amerykańskich i funtów brytyjskich, w celu destabilizacji gospodarki krajów będących sojusznikami w wojnie przeciwko III Rzeszy.


Przystanek 6 – Schronisko Perła Zachodu


Schronisko na wzniesieniu


    Schronisko Perła Zachodu położone jest nad Jeziorem Modrym, na stromym i urwistym brzegu, na wysokości 320 m. Budynek schroniska jest drewniano-murowany. Od strony jeziora ciągnie się wzdłuż niego wąski taras, przez który prowadzi wejście na kamienną kolistą wieżyczkę przylegającą od południa do schroniska. Z miejsc tych możemy podziwiać przepiękny widok na rzekę Bóbr i Jezioro Modre.
    W pobliżu porozrzucane są skałki (Tartar), a naprzeciw schroniska, na prawym brzegu Bobru i jeziora wznosi się wysoka malownicza skała Wieżyca. Do nich  prowadzą kamienne stopnie, a następnie dwuprzęsłowy mostek zawieszony przez jezioro.



Ciekawostka


    Schronisko zbudowane zostało przez Zarząd Elektrowni po zakończeniu budowy Jeziora Modrego i elektrowni wodnej Bobrowice I. W tamtych czasach przy schronisku była przystań kajakowa.

 

 

 

 

 

 

Przystanek 7 – Jezioro Modre


    Jezioro Modre - sztuczne jezioro, które powstało w latach 1924-1925. Utworzone zostało jako element systemu przeciwpowodziowego w Sudetach Zachodnich i części unikalnego zestawu trzech zbiorników retencyjno - energetycznych. Ma ono około 1 km długości, 8 ha powierzchni, 14,5 m piętrzenia wody. Położone jest w wyjątkowo malowniczym i pięknym miejscu.


    Elektrownia wodna Bobrowice I - to przykład elektrowni przyjazdowej. Jej budowę rozpoczęto w 1924 roku, a ukończono w 1925 roku. Po raz pierwszy zbiornik został wypełniony 8 listopada 1925 roku. W elewacjach budynku elektrowni  i filarów jazu zastosowano kamienne wykładziny z granitu harmonizujące z otaczającą je przyrodą. Elektrownia wyposażona została w trzy turbozespoły z bliźniaczymi turbinami Francisa o łącznej mocy 2,4 MW.  Począwszy od 16 stycznia 1926 roku elektrownia zaczęła przekazywać energię elektryczną do sieci. Elektrownia wraz z budynkiem siłowni i rozdzielni energetycznej usytuowana jest w korycie rzeki. Charakterystyczne dla stopnia wodnego jest powiązanie jazu i budynku, pomiędzy które wprowadzono blok upustu dennego. Turbiny Francisa zbudowane w zakładach Voitha zainstalowano w otwartych  komorach betonowych, których ściana stanowi ścianę odwodną hali maszyn.



    Spółka TAURON Ekoenergia z siedzibą w Jeleniej Górze jest jednym z podmiotów wchodzących w skład holdingu TAURON Polska Energia – jednego z największych podmiotów gospodarczych w Polsce. TAURON Polska Energia jest największym dystrybutorem energii elektrycznej w kraju i drugim pod względem wielkości jej producentem. Grupę tworzą zarówno spółki wytwarzające energię elektryczną, jak i zajmujące się jej obrotem oraz spółki z obszaru wydobycia węgla kamiennego. Podstawową działalnością TAURON Ekoenergii jest produkcja energii elektrycznej w elektrowniach wodnych. Spółka eksploatuje 35 elektrowni wodnych położonych na ziemi dolnośląskiej, opolskiej i mało-polskiej na rzekach: Bóbr, Bystrzyca, Kamienna, Kwisa, Nysa Kłodzka, Odra, Mała Panew, Wisła, Dunajec oraz potokach Bystra i Olczycki. Łączna moc zainstalowana elektrowni TAU-RON Ekoenergia wynosi 124,279 MW.


Co to są marmity?


    Marmity - to duże głazy granitognejsów z regularnymi zagłębieniami w kształcie kociołków. Zostały wyżłobione przez wiry wodne obracające głazy na dnie rzeki. Geneza ich powstania związana jest przeważnie z miejscem, w którym zwiększony jest spadek wody np. w pobliżu progów skalnych, gdzie dochodzi do zawirowania wody, która w jednym miejscu przy pomocy otoczaków skalnych doprowadza z czasem do wyżłobienia podłoża i powstania kociołka wirowego. Marmity mogą mieć różne rozmiary i stopień wykształcenia od młodszych o średnicy około 20 cm, do dużych ogromnych kotłów przekraczających 1 metr. Kociołki te są owalne lub okrągłe i wszystkie są głębsze niż szersze. Ponieważ skałom tym, w rejonie budowania zapory groziło zalanie przez jezioro zaporowe, zostały one wyjęte z dna rzeki i w 1925 r. umieszczone na prawym brzegu Bobru (koło tamy), w odległości około 7 m. i wysokości 1,2 - 2,2 m na terenie elektrowni wodnej Bobrowice I.


Przystanek 8 – Wieża Książęca w Siedlęcinie

    Park Krajobrazowy Doliny Bobru wraz z jego otuliną jest terenem o niezwykle bogatej i różnorodnej historii. Obszar parku od średniowiecza należał do księstwa świdnicko-jaworskiego. Najstarsze zapiski kronikarskie odnoszą się do trzech miast. Dwóch, znajdujących się na styku z terenami parku - Jeleniej Góry  i Lwówka Śląskiego oraz jednego, centralnie położonego w parku - Wlenia. Średniowiecznym pochodzeniem charakteryzuje się również większość osad wiejskich, z łańcuchowym typem układu przestrzennego.
    Do najcenniejszych obiektów gotyckiego budownictwa świeckiego należą: założenie zamkowe na Górze Zamkowej koło Wlenia oraz Książęca Wieża Mieszkalna w Siedlęcinie (z unikalnymi XIV-wiecznymi malowidłami ściennymi o tema-tyce dworskiej).
    Książęca Wieża Mieszkalna w Siedlęcinie jest jednym z najcenniejszych i najbardziej okazałych zabytków tego typu w Europie. Choć siedlęcińska wieża nazywana jest rycerską, początkowo jej ranga była wyższa - należała do  książąt śląskich. Jej budowę rozpoczął prawdopodobnie w latach 1313-1314 książę Jaworski Henryk I i tak obronny obiekt powstał przy ważnym szlaku handlowym Pierwotnie wieża miała cztery kondygnacje, z czego dwie dolne przeznaczone były na pomieszczenia gospodarcze, natomiast trzecią i czwartą zajmowali właściciele. W 1368 r. wieża została sprzedana przez wdowę po Bolku II, księżnę Agnieszkę. Nowym właścicielem został rycerz Jenschin von Redern i do połowy XV w.  wieża była w posiadaniu tego rodu. W 1575 r. dobudowano  najwyższą kondygnację wieży. W tym roku miał też miejsce pożar, jednak wieża została wkrótce odbudowana. Od 1732 do 1945 roku budowla znajdowała się w rękach rodu Schaffgotschów. Pod koniec XVIII w. nastąpiła dalsza rozbudowa wieży, dobudowano oficynę, zasypując przy tym częściowo fosę oraz wymieniono niektóre stropy. W 1840 r. rozebrano resztki murów obronnych.
    Pierwszą konserwację oraz remont wieży i dachu przeprowadzono w latach 1881-1884. W latach 1880-1890 odkryto „unikatowe” polichromie, które po raz pierwszy poddano pracom konserwatorskim w latach 1936-1938, a podczas ich konserwacji w 2006 r. usunięto XIX wieczne przemalowania.
    Największy skarb kryje się na trzecim poziomie wieży, ma on ponad 33 m2 powierzchni ściany w reprezentacyjnej sali. Są to ścienne polichromie, których wykonanie zlecił około roku 1345 Henryk I Jaworski, nieznanemu nam dziś z imienia mistrzowi ze Szwajcarii.  
    Malowidła wykonane zostały w technice al secco - farba nakładana była na wyschnięty tynk skrapiany wodą wapienną. Artysta namalował wielką postać św. Krzysztofa. Potem stworzył cykl obrazów przedstawiających przygody Sir Lancelota z Jeziora, najsłynniejszego rycerza Okrągłego Stołu. Średniowiecznych fresków o świeckiej tematyce w Europie jest niewiele, ale żaden nie przedstawia arturiańskiego mitu. Malowidła al secco w siedlęcińskiej wieży są więc unikatem na skalę światową.
    Do niedawna nad wieżą nie sprawowano żadnej opieki. Obecnie od 2011 r. wieża jest własnością Fundacji „Zamek Chudów” w Chudowie. Pomimo przeróbek i „bezpańskiego losu” wieża zachowała swój pierwotny wygląd. Budynek przemawia autentyzmem. Są tu solidne prawie 700 letnie drewniane stropy, belkowania, słupy, odrzwia, średniowieczne malowidła, znaleziska archeologiczne odkopane podczas prac badawczych oraz „tajemniczy, historyczny klimat”, którego doświadczyć może każdy podczas zwiedzania tego ciekawego miejsca.