Warte zobaczenia

1. Zamek Grodno
Wzniesiony na szczycie góry Choina, nad doliną Bystrzycy, jest jednym z najpiękniej położonych zamków Śląska. Część wzniesienia objęta jest rezerwatem leśnym „Góra Choina”.  Legenda głosi, iż już w 800 roku istniała tu strażnica, której rozbudowy miał dokonać książę Bolesław Wysoki, jednak jak dotąd nie znaleziono na to dowodów. Pierwszy dokument poświadczający o istnieniu zamku pochodzi z roku 1315, kiedy niemal całe południe Dolnego Śląska należało do Księstwa świdnicko-jaworskiego. Zamek rozbudowano w I połowie XIV wieku, czyli za panowania Bolka II. Pod koniec XIV wieku Grodno, tak jak całe księstwo dostaje się we władanie Korony Czeskiej. W XV wieku Grodno stanowi siedzibę rycerzy-rabusiów do czasu aż zostanie odsprzedany Krzysztofowi Hohbergowi z Książa. Następnym jego właścicielem staje się w 1545 r. Maciej z Łagowa, który przebudowuje go w duchu renesansu. Dzieło ojca kontynuuje Jerzy z Łagowa, znacząco rozbudowując zamek i dodając mu nowych funkcji. Z tego też czasu pochodzą ciekawe detale architektoniczne i rzeźbiarskie, w tym pięknie zdobiony portal przedbramia z 1570 roku. Wdowa po Jerzym, wskutek problemów finansowych musiała opuścić posiadłość wraz z dziećmi. Podobnie jak wielu innych, również i ten zamek dotknęły zniszczenia w trakcie wojny 30-letniej. Dalsze dzieje zamku rysowały się w ponurych barwach – krwawo stłumiony bunt chłopów przeciwko właścicielowi, pożar wieży, aż po opuszczenie zamku przez właściciela i rozgrabianie budulca. Rujnacja postępowała aż do 1824 r., kiedy sąd przyznał historykowi z Wrocławia, profesorowi Janowi Gustawowi  Büschnigowi zamek w dożywotnie użytkowanie. Budowlę zabezpieczono przed dalszą dewastacją, a następcy profesora sukcesywnie przystosowywali zamek do użytkowania turystycznego. Wśród opiekunów zamku był baron Maksymilian Zeidlitz w latach 1860-1907. Do wybuchu II wojny światowej Grodno było w posiadaniu jego rodziny. Szczęśliwie, w wyniku działań wojennych budowla nie uległa zniszczeniu, jednak zniszczone zostały zbiory utworzonego tu muzeum. Dziś zamkiem opiekuje się wałbrzyski oddział PTTK. Warto wstąpić na odbywające się tutaj imprezy – Jarmark Księżnej Agnieszki (III dekada maja) i Ogólnopolski Festiwal Filmów Amatorskich „Biała Dama” (I dekada sierpnia).

2. Jezioro Bystrzyckie
W przełomowej dolinie Bystrzycy, u stóp zamku Grodno, tam, gdzie niegdyś znajdowała się wieś Schlesierthal, dziś rozciąga się tafla jeziora Bystrzyckiego. Jest to sztuczny zalew, uformowany wskutek wzniesienia zapory wodnej w 1914 roku. Na stromych brzegach porośniętych lasami znaleźć można fantazyjne skałki gnejsowe, a w nich rozmaite minerały. Brzegi jeziora spina most wiszący (aktualnie zamknięty ze względu na stan techniczny). Sam zalew wykorzystywany jest rekreacyjnie – znajduje się tu łowisko i przystań z wypożyczalnią sprzętów wodnych. U podnóża tamy znajduje się elektrownia wodna, której urządzenia sprzed wieku są sprawne do dziś. Do lat 50-tych ubiegłego stulecia po jeziorze kursował statek parowy.

3. Twierdza Srebrna Góra
Zespół sześciu fortów i kilku bastionów wraz z głównym donjonem pod wspólną nazwą Twierdza Srebrna Góra to unikatowe dziedzictwo w skali Europy. Jest to jeden z najnowocześniejszych – jak na czasy swego utworzenia – obiektów tego typu i największa twierdza górska w Europie. Z kopuły twierdzy rozciąga się znakomity widok na Góry Bardzkie. Do jej budowy przygotowano odpowiednią infrastrukturę – powstał tartak, cegielnia, wapienniki, wodociąg i liczne drogi transportowe. Mury wykonano z miejscowego kamienia – gnejsu, co nadało jej charakterystyczną srebrzystą barwę. Jedynie wnętrza, wewnętrzny mur dziedzińca i bramy wjazdowe wykonano z cegły. Dodatkowo narożniki i rynny wykonano z piaskowca. Przy budowie zatrudniano średnio 4 000 robotników z Niemiec i Czech, zaś okoliczna ludność była przymuszana do pomocy w transporcie. Łącznie w całej twierdzy znajdowało się 299 kazamat i 54 izby strzeleckie, które pomieścić mogły do 5 000 żołnierzy. Był to obiekt dobrze wyposażony, zdolny pomieścić zaopatrzenie na wypadek nawet trzymiesięcznego oblężenia – w jego skład wchodziły magazyny, studnie, zbrojownia, kaplica, więzienie, szpital, piekarnia, browar, warsztaty rzemieślnicze i prochownia zdolna pomieścić olbrzymie zapasy amunicji, opału i żywności. Dziś Twierdze można zwiedzać, lub też zobaczyć ogólnopolski Festiwal Podróżników Trzy Żywioły w pierwszy weekend września. Zimą zaciszne podziemia służą jako zimowisko dla nietoperzy.

4. Podziemny Kompleks Rzeczka
Kompleks położony na wschodnim zboczy góry Ostrej, między miejscowościami Walim i Rzeczka stanowi część potężnego i nigdy nie ukończonego przedsięwzięcia III Rzeszy, realizowanego pod kryptonimem „Riese” (Olbrzym). W „Rzeczce” wykonano 3 równoległe korytarze połączone ze sobą wyrobiskami. Łączna ich długość wynosi 500 m. Rozmiary hal wydrążonych obok korytarzy imponują swymi rozmiarami. Nie wszystkie doczekały się żelbetowej obudowy.  Można tu zwiedzić niemal ukończoną wartownię, a w niej zgromadzone nieliczne dokumenty dotyczące projektu. Nadziemna część kompleksu nie zwraca wielkiej uwagi – to zaledwie platforma do transportu urobku i utwardzony plac. Widać ślad kolejki wąskotorowej. W tym kompleksie znajdowała się również duża centrala telefoniczna, w okolicy widać kilka śladów świadczących o procesie budowy kompleksu. Podziemia utrzymują stałą temperaturę, co sprawia, że prócz walorów historycznych stanowią dobre schronienie dla zimujących nietoperzy.

5. Tajemnicze Miasto Osówka
Drugi co do wielkości kompleks podziemnych korytarzy militarnych, tworzonych w ramach projektu „Riese”. Podobnie jak w przypadku Rzeczki, tu  również wydrążono 3 sztolnie, z tym, że na różnych wysokościach. Jedna z nich zaopatrzona została w tamy, mające zatrzymać wodę w tunelu. Łączna długość korytarzy to 1700 m, co czyni Osówkę najdłuższym, a zarazem najciekawszym kompleksem. Na powierzchni uwagę zwracają dwa duże obiekty, nazywane „Kasynem” i „Siłownią”.

6. Kompleks Włodarz
Największy fragment projektu „Riese” wybudowany w masywie góry Włodarz kryje w sobie liczne korytarze o łącznej długości 3200 m  przecinające się pod kątem prostym. Blisko 1/3 korytarzy jest zalana wodą, co wykorzystano jako atrakcję turystyczną – możliwe są przejażdżki łodzią.

7. Góra Parkowa w Bielawie
Jeden ze szczytów Wzgórz Bielawskich, znajdujących się na skraju Gór Sowich. Wznosi się na wysokość 455 m n.p.m. W 1930 r. ustawiono tu metalową wieżę widokową, do której dotrzeć można trzema szlakami turystycznymi o różnym stopniu trudności. Na północnym stoku znajduje się wyciąg narciarski i saneczkowy. Porośnięte lasem zbocza góry przecina sieć alejek spacerowych. Znajduje się tu również ścieżka edukacyjna „Góra Parkowa”.

8. Potoczek - ośrodek narciarstwa zimowego z dwuodcinkowym wyciągiem narciarskim na szczyt Wielkiej Sowy.

9. Kopalnia srebra przy drodze walimskiej /Silberloch/ - zabytek górniczy z XVII w., częściowo do oglądania.

10. Zabytkowe grodzisko piastowskie pod Zmęczoną Górą koło Rościszowa - na wysokości 535 m n.p.m. Możliwość oglądania dziedzińca głównego i śladów baszt narożnych.

11. Polanka Jugowska - obok Przełęczy Jugowskiej z dwoma wiatami i wyciągami narciarskimi - wspaniała panorama .

12. Zimna Polanka - (880 m n.p.m) - miejsce do wypoczynku i biwakowania przed wejściem do rezerwatu "Bukowa Kalenica"

13. Bukowa Kalenica - (964 m n.p.m) - wieża widokowa z 1932r. jest to konstrukcja stalowo-ażurowa ze schodkami metalowymi prowadzącymi na zewnętrzny taras pośredni i centralny na wierzchołku. Wysokość wieży 15m. Z tarasu podziwiamy m.in.: fragmenty Przedgórza Sudeckiego, Góry Kamienne, Suche, Wałbrzyskie, fragment Gór Bardzkich i Złotych, Masyw ¦nieżnika, Góry Bystrzyckie i Orfickie. U podnóża miejsca wypoczynkowe, wiaty stoły.

14. Bielawska Polanka - obszerna polana miejsce wypoczynkowe przed rezerwatem przyrody.

15. Wielka Sowa - wieża widokowa na szczycie z miejscami do odpoczynku. Z wieży roztaczają się wspaniałe widoki na Kotlinę Dzierżoniowska, Góry Wałbrzyskie, Obniżenie Noworudzkie, Kotlinę Kłodzką i Góry Stołowe.

16. Przełęcz Walimska - na wysokości / 755m n.p.m/ od północno-zachodniego zbocza Wielkiej Sowy, zagospodarowana turystycznie

17. Przełęcz Jugowska - najwyższe wzniesienie drogi z Jugowa do Pieszyc /na wysokości 801m n.p.m/. Przełęcz jest dobrze zagospodarowana turystycznie. Przy szlaku prowadzącym na Wielką Sowę posado¬wiono tablice informacji turystycznej Istniejący tu wyciąg orczykowy na szczyt Rymarza w okresie zimowym stanowi cel do którego zmierzają liczni turyści i narciarze.

18. Przełęcz Woliborska - 711 m n.p.m. Z przełęczy rozchodzą się główne drogi leśne, dwa szlaki turystyczne, niebieski i czerwony im.dr Orłowicza.

19. Przełęcz Sokola - rozległa i malownicza, oddzielająca na wysokości 754 m n.p.m. Masyw Włodarza od Masywu Wielkiej Sowy. Ze względu na otaczające ją rozległe łąki zlokalizowano tu liczne wyciągi narciarskie. Tu krzyżują się dwa szlaki turystyczne /czerwone/.

20. Przełęcz Marcowa - na wysokości 715 m n.p.m. oddzielające Jedlińską Kopę od Włodarza. Z niej właśnie w kierunku na Głuszycę spływa Marcowy Potok. Tu krzyżuje się kilka głównych dróg leśnych. Zbiegają się tu dwa szlaki turystyczne, czerwony im. Orłowicza i niebieski z Głuszycy w kierunku na szczyt Włodarza.