12-tego lutego obchodzimy Międzynarodowy Dzień Darwina!

Tego dnia obchodzona jest nie tylko rocznica urodzin Karola Darwina (12.02.1809r.), dzień ten służy także upamiętnieniu Jego działalności przyrodniczej!

Jako naukowiec „dawnych czasów” (wiek XVIII-XIX) formułował teorie, które do dziś dotyczą Nas ludzi jako gatunku i społeczeństwa.

Czy wiesz, że: ?

Darwin zrezygnował ze studiów medycznych, a po kilku latach rozpoczął naukę teologii, jednak i ten kierunek nie był tym, który budził Jego zainteresowanie. Znacznie częściej widywano Go na wykładach z entomologii i botaniki. I to skłoniło studenta do wzięcia udziału w wyprawie naukowej dookoła świata, organizowanej przez Marynarkę Królewską. Podróż statkiem Beagle trwała pięć lat. Darwin zebrał wtedy bogate zbiory zoologiczne, botaniczne, geologiczne (około 5 tysięcy okazów). Na Galápagos zainteresowały Go wyraźne pokrewieństwa między ptakami żyjącymi tam i w Ameryce Południowej, mimo znacznej odległości archipelagu od kontynentu (ok. 1000 km). Zaobserwował także, że duża liczba ssaków, ptaków, gadów a nawet  roślin nie była notowana nigdzie indziej poza tym obszarem, a jednocześnie między gatunkami zwierząt zamieszkującymi te wyspy stwierdzono stałe różnice w ich budowie. Po tej wyprawie  Darwin uznał ją za najdonioślejsze wydarzenie swojego życia i na dobre zajął się badaniem przyrody. Dzięki tej kilkuletniej eskapadzie powstało kilka dzieł Darwina, m. in. „Podróż naturalisty. Dziennik spostrzeżeń dotyczących historyii naturalnej i geologii okolic zwiedzonych podczas podróży naokoło świata na okręcie J.K.M. „Beagle” pod dowództwem Kapitana FitzRoy”  (1839). Najsłynniejsza publikacja „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli O utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt” ukazała się 1859 r.



Czym jest ten dobór naturalny?

Darwin, dzięki swoim obserwacjom stwierdził, że w warunkach naturalnych rodzi się znacznie więcej osobników niż może się utrzymać przy życiu (jednak część z nich ginie zanim stanie się gotowa do rozrodu). Stąd największe prawdopodobieństwo przeżycia i później wydania potomstwa mają osobniki posiadające taką cechę, która umożliwia przeżycie w populacji i tym samym daje przewagę nad innymi osobnikami. To właśnie dobór naturalny powoduje, że osobniki o cechach przystosowujących ich do zmieniających się warunków będą się utrzymywały, a osobniki słabsze zginą. Organizmy zmieniają się z pokolenia na pokolenie, coraz bardziej przystosowując się do warunków życia. W wyniku czego powstają nowe, bardziej wyspecjalizowane gatunki.

Co z ziębami Darwina?

Samo określenie „zięby Darwina”  powstało już po śmierci przyrodnika, w 1947 r. dzięki ornitologowi D.Lack`owi. Nawiązuje ono do zmienności kształtu dziobów u blisko spokrewnionych gatunków ptaków, zamieszkujących wyspy archipelagu Galapagos, na co zwrócił uwagę już sam Darwin w swoich notatkach z podróży na wyspy. Kształt dziobów umożliwia ptakom korzystanie z pokarmu, który występuje w ich siedliskach. Np.  w rodzaju Geospiza u darwinki małej ( G. fuliginosa), czarnej (G. fortis) i wielkodziobej (G. magnirostris) wykształciły się krótkie, szerokie i masywne dzioby, które służą do rozłupywania nasion. Natomiast u darwinki kaktusowej (G. scandens) i grubodziobej (G. conirostris) dzioby są dłuższe i węższe, ponieważ te ptaki oprócz nasion, piją nektar z kwiatów (zobacz zdjęcie).

Jeżeli chcielibyście dowiedzieć się więcej  o życiu i działalności Karola Darwina polecamy kilka filmów na zimowe wieczory:  „Galapagos: Beyond Darwin” (1996), „Darwin Miłość i ewolucja” (2009), „Geniusz Karola Darwina” (2008).