DOLNOŚLĄSKI ZESPÓŁ PARKÓW KRAJOBRAZOWYCH edukuje!

Drodzy miłośnicy przyrody!

„Łabędź zaplątany w żyłki wędkarskie”, „łabędź chyba zjadł żyłkę” lub „łabędź z dziwnym skrzydłem pływa po stawie” - to opisy ptaków podawane często przez osoby interweniujące w ich sprawie i zgłaszające się z prośbą o pomoc do Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt w Myśliborzu. Ośrodek działa przy Dolnośląskim Zespole Parków Krajobrazowych od 1998 roku. Po latach doświadczeń opiekunowie azylantów doszli do wniosku, że najlepszą pomocą dla zwierząt jest nieszkodzenie im w ich naturalnym środowisku.

   Jeden z najbardziej rozpoznawalnych ptaków wokół nas.
Kos występuje w całej Europie, obserwowany jest w lasach, parkach, ogrodach, a także miastach. Obie płci tego gatunku różnią się ubarwieniem. Samiec kosa ma czarne pióra i pomarańczowy (lub żółty) dziób, samica jest ciemnobrązowa.

   Gniazdo kosa zasługuje na szczególną uwagę ze względu na specyficzną budowę. Ma kształt czarki o średnicy od 14 do 20 cm. Zewnętrzna i wewnętrzna warstwa (wyściółka) gniazda to źdźbła traw, mech, gałązki. Cechą charakterystyczną gniazda jest środkowa ściana (warstwa pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną)- wykonana z gliny lub ziemi połączonej śliną ptaka. Budowa gniazda, jak na tak kunsztowną konstrukcję, trwa dosyć krótko od 2 do 5 dni (niekiedy 1-2 dni). Samica składa 4-5 jaj, które wysiaduje sama. Natomiast pisklęta karmią oboje rodzice. Gniazdo umieszczone jest w różnorodnych miejscach i na różnych wysokościach od krzewów, pnączy, w gęstych gałęziach drzew, po balkony, belki dachowe, a nawet opisywano lokalizację gniazda pod maską nieużywanego samochodu, na silniku.

Na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska możemy przeczytać:
„Widok rannego lub porzuconego dzikiego zwierzęcia w naturalny sposób budzi chęć niesienia pomocy. Czasem jednak ta pomoc, udzielona w nieodpowiedni sposób może wyrządzić zwierzęciu krzywdę.” (https://www.gdos.gov.pl/jak-pomagac-zwierzetom, dostęp 18.03.2021r.)

W okresie sezonu lęgowego ptaków, prawie codziennie, do Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt w Myśliborzu dzwonią lub przyjeżdżają osoby, które znalazły ptaka. Szczególną grupą zwierząt dostarczanych do Ośrodka są ptasie pisklęta i podloty, które często są powodem ludzkich interwencji.

Przedstawiamy proste wskazówki, którymi warto kierować się podczas sytuacji gdy znajdujemy ptaka i nie wiemy jak dalej postąpić.

   Jak co roku 21 marca rozpocznie się kalendarzowa wiosna. Dzień przed, w momencie równonocy wiosennej (gdy słońce przejdzie punkt Barana) rozpocznie się wiosna astronomiczna, w czasie której dzień wydłuża się a noc staje się coraz krótsza. Okres ten trwa aż do przesilania letniego. Wyznacznikiem wiosny jest także wzrost temperatury. Wiosna termiczna jest okresem roku, w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 5 a 15°C.
   Poza wiosną kalendarzową, astronomiczną i klimatyczną, mamy też wiosnę fenologiczną, której trwanie określa się na podstawie zjawisk zachodzących w przyrodzie ożywionej, takich jak kwitnienie określonych gatunków roślin, czy powroty ptaków z zimowisk. Zjawiska te określamy mianem zwiastunów wiosny.
Wśród roślin najbardziej rozpoznawalnymi i znanymi zwiastunami wiosny są śnieżyca wiosenna, śnieżyczka przebiśnieg i krokus wiosenny. Kwitną one gdy tylko się ociepli, a na powierzchni ziemi zalega jeszcze śnieg.

To KUKUŁKA, bo…
słychać ją wokoło wśród sosen i buków, jak woła wesoło: kuku, kuku, kuku!
Nazwa naukowa kukułki (Cuculus canorus) niewątpliwie nawiązuje do chichotliwego odgłosu wydawanego przez samicę tego gatunku (pamiętajmy, że „kuka” tylko samiec). Łacińskie słowo canorus oznacza śpiewać, brzmieć, wydawać dźwięki.

W Polsce możemy ją obserwować i nasłuchiwać od kwietnia do września na zadrzewionych groblach stawów, trzcinowiskach, skrajach lasów, terenach otwartych z kępami drzew. Zimę spędza w południowej Afryce.

W Parku Krajobrazowym „Dolina Baryczy” kukułkę obserwuje się m.in. w gniazdach trzciniaka. To tutaj zbadano, że wśród 1330 gniazd trzciniaka- „gniazda z kukułką” stanowiły 1,4 %.

Nie na darmo o kukułkach mówi się, że są pasożytami (gniazdowymi). Te ptaki przyjęły taki sposób rozrodu, w którym nie budując gniazd, swoje jaja podrzucają do gniazd małych ptaków wróblowych i to te przejmują opiekę nad kukułczym potomstwem. Każda samica podrzuca jajo konkretnemu gatunkowi (najczęściej temu, który ją kiedyś wychował), a składane jajo wyglądem jest podobne do jaj gospodarza, u którego kukułcze jajo się znajdzie (to tzw. mimikra jaj). Najczęściej jajo pasożyta jest większe od reszty zniesienia ale ubarwione niemal identycznie i o to w tym chodzi (patrz zdjęcie- szablon jaj gospodarze-kukułka).

Tego dnia obchodzona jest nie tylko rocznica urodzin Karola Darwina (12.02.1809r.), dzień ten służy także upamiętnieniu Jego działalności przyrodniczej!

Jako naukowiec „dawnych czasów” (wiek XVIII-XIX) formułował teorie, które do dziś dotyczą Nas ludzi jako gatunku i społeczeństwa.

Czy wiesz, że: ?

Darwin zrezygnował ze studiów medycznych, a po kilku latach rozpoczął naukę teologii, jednak i ten kierunek nie był tym, który budził Jego zainteresowanie. Znacznie częściej widywano Go na wykładach z entomologii i botaniki. I to skłoniło studenta do wzięcia udziału w wyprawie naukowej dookoła świata, organizowanej przez Marynarkę Królewską. Podróż statkiem Beagle trwała pięć lat. Darwin zebrał wtedy bogate zbiory zoologiczne, botaniczne, geologiczne (około 5 tysięcy okazów). Na Galápagos zainteresowały Go wyraźne pokrewieństwa między ptakami żyjącymi tam i w Ameryce Południowej, mimo znacznej odległości archipelagu od kontynentu (ok. 1000 km). Zaobserwował także, że duża liczba ssaków, ptaków, gadów a nawet roślin nie była notowana nigdzie indziej poza tym obszarem, a jednocześnie między gatunkami zwierząt zamieszkującymi te wyspy stwierdzono stałe różnice w ich budowie. Po tej wyprawie Darwin uznał ją za najdonioślejsze wydarzenie swojego życia i na dobre zajął się badaniem przyrody. Dzięki tej kilkuletniej eskapadzie powstało kilka dzieł Darwina, m. in. „Podróż naturalisty. Dziennik spostrzeżeń dotyczących historyii naturalnej i geologii okolic zwiedzonych podczas podróży naokoło świata na okręcie J.K.M. „Beagle” pod dowództwem Kapitana FitzRoy” (1839). Najsłynniejsza publikacja „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli O utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt” ukazała się 1859 r.

   Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych we Wrocławiu, Oddział Legnica - Przemkowski Park Krajobrazowy, w dniu 02 lutego 2021 r., zorganizował obchody Światowego Dnia Mokradeł, pod hasłem:

"NIEROZŁĄCZNE – WODA, MOKRADŁA i ŻYCIE
PRZEMKOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY”

W obchodach Światowego Dnia Mokradeł o charakterze TERENOWYM, w tym wyjątkowym roku, w związku obostrzeniami wynikającymi z epidemii wirusa Sars-Cov-2, mogła uczestniczyć tylko jedna grupa pięcio-osobowa. Dla pozostałych zainteresowanych osób, przygotowano materiały nt. mokradeł przemkowskich do pobrania z naszego konta Facebook w mediach społecznościowych - link: www.facebook.com/centrum.salamandra

   Dokarmianie zwierząt niestety czasami może przynieść więcej szkody niż pożytku. Dotyczy to wszystkich jego form. Zwierzęta przyzwyczajone do podawania pożywienia w jednym miejscu, przestają szukać go gdzie indziej, uzależniają się od człowieka. Zwierzę przestaje w naturalny sposób zdobywać pożywienie, co w rezultacie może prowadzić nawet do jego śmierci. Kiedy dokarmiamy zwierzęta leśne? Pomagamy zwierzętom podczas silnych mrozów i grubej pokrywy śniegu. Jednak musimy pamiętać, że zwierząt dziko żyjących w lasach nie należy dokarmiać samodzielnie, bez porozumienia z leśnikami czy lokalnym kołem łowieckim. W przypadku ssaków i ptaków podawanie dodatkowego pożywienia musi być dokładnie zaplanowane, w innym przypadku można bardzo zaszkodzić. Dieta zwierząt musi być urozmaicona i podobna do tego, co jedzą w naturze. Jelenie i sarny lubią pokarm bogaty w celulozę i ligninę (zawierają je pędy drzew i krzewów). Dlatego gospodarze lasu - leśnicy wykładają w paśnikach, oprócz siana, zasuszone pędy i liście gatunków, którymi się żywią - tzw. „liściarkę”. Natomiast w specjalnie wydrążonych drewnianych słupach z miękkiego drewna tzw. lizawkach wykłada się sól z mikroelementami, na które zapotrzebowanie organizmów jeleni i saren zimą wzrasta. Dla dzików w leśnej stołówce powinna znaleźć się przede wszystkim sucha karma – najlepiej żołędzie i kasztany. Najlepszym pokarmem dla ptaków jest ziarno. Nigdy nie wyrzucaj ptakom żadnego pieczywa – może im zaszkodzić. Sikorki można karmić niesoloną słoniną lub mieszanką nasion w stopionym łoju. Sól jest dla ptaków szkodliwa! Takie przysmaki dla ptaków możecie zrobić sami.

Ponawiamy akcję „Rodzinnie po parkach krajobrazowych”, do końca 2021 r.

Zapraszamy Rodziny, a także wszystkich zainteresowanych do odwiedzania parków krajobrazowych województwa dolnośląskiego. Te cenne chronione obszary skrywają wiele tajemnic, są miejscem występowania wielu ciekawych gatunków zwierząt i roślin, kuszą także niezwykle urokliwymi krajobrazami.
Odwiedźcie te miejsca, poznajcie ich walory, a zdobędziecie możliwość otrzymania atrakcyjnych nagród-publikacje, albumy Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych.
Celem akcji jest poznanie, odkrywanie różnorodności krajobrazowej, wartości historycznych, kulturowych i przyrodniczych parków krajobrazowych województwa dolnośląskiego. Nasza akcja skierowana jest głównie do Rodzin- aby wspólnie , wielopokoleniowo mogli się dowiedzieć, w jaki sposób kształtowany jest krajobraz, który nas otacza i jak szczególna jest jego wartość. Wspólne, rodzinne odwiedzanie naszych parków nie tylko pozwoli przyjemnie spędzić wspólnie czas, ale również przyczyni się do podniesienia świadomości przyrodniczej i uwrażliwienia na potrzebę ochrony przyrody i krajobrazu.


ZAPRASZAMY WSZYSTKICH CHĘTNYCH
DO UDZIAŁU W GRZE TERENOWEJ WZDŁUŻ ŚCIEŻKI
PRZYRODNICZO – DYDAKTYCZNEJ
„WĄWÓZ MYŚLIBORSKI”

    Szanowni Państwo, Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych, przygotował niespodziankę dla mniejszych i większych grup w postaci gry terenowej. Stanowi ona rodzaj wyzwania, które jest atrakcyjne zarówno dla kadry pedagogicznej przebywającej w „Wąwozie Myśliborskim” z uczniami, jak i rodzin oraz innych osób żądnych przygód podczas weekendowego wypadu do lasu. Zabawa jest dostępna dla wszystkich. Poprzez udział w grze chcielibyśmy zarazić Was naszą przyrodniczą pasją. Dajcie się nam porwać, by poznać, odkryć, wytropić czy też prześledzić przyrodnicze oblicze Parku Krajobrazowego „Chełmy”. Zabawa ma formę terenową w postaci podchodów, biegów patrolowych, polega na poszukiwaniu zadań przy pomocy wskazówek.

    Jeżeli chcesz wziąć udział w naszej grze wystarczy, że wyrazisz chęć do dobrej zabawy. Gra, będzie polegała na znalezieniu na ścieżce przyrodniczo – dydaktycznej 12 zadań, rozwiązaniu ich oraz wpisaniu się do dzienniczków pokładowych, które znajdują się w pojemnikach schowanych na terenie Wąwozu Myśliborskiego. Miejsce Nad parkingiem jest początkiem trasy, w tym miejscu znajdziesz mapę, kartę do wpisywania rozwiązań oraz instrukcję do odnalezienia zadań (miejsce oznaczone czerwoną skrzynką). Wszystkie potrzebne zasoby znajdziesz do pobrania na stronie internetowej www.dzpk.pl